De kracht van kwetsbaarheid
De armbanden van Return to Sender vertellen een verhaal. Een verhaal van kleur en traditie, maar ook van strijd en veerkracht. Ze worden met de hand gemaakt door vrouwen in Mali, een land dat al jaren geteisterd wordt door armoede, instabiliteit en inmiddels ook een burgeroorlog. Ondanks de dagelijkse onzekerheid en moeilijke leefomstandigheden blijft het armbandenproject bestaan, en krijgt het een nieuwe betekenis. In dit interview deelt Yvonne Gerner, medeoprichtster van Stichting Rondom Baba, de reis die jouw armband heeft afgelegd voordat jij hem draagt.
De kern van het project
In 2007 richtte Yvonne Gerner Stichting Rondom Baba op om fondsen te werven voor Here Bugu, een ecologische gemeenschap in Mali. Al snel groeide haar verlangen om niet alleen hulp te bieden, maar werk en daarmee perspectief. Vooral voor vrouwen, die vaak buiten beeld blijven in ontwikkelingsprocessen. Ze wilde hen niet alleen helpen, maar vooral in staat stellen om zichzelf te ontwikkelen en op eigen kracht vooruit te komen.
Via ontwerpster Laura de Monchy ontstond het idee voor een project met armbanden. In Mali worden al generaties lang sieraden gemaakt van palmblad, gebruikte Afrikaanse stoffen en kralen. Door samen met de vrouwen een eigentijdse, verfijnde variant te ontwerpen, ontstond een manier om traditie, ambacht en empowerment met elkaar te verbinden.
Maar dat proces ging niet vanzelf. De vrouwen kenden geen westerse methodes, instructies of afwerkingstechnieken. Twee jaar lang werd er geoefend, gezocht en vooral geluisterd. In plaats van voor te schrijven hoe het moest, vroeg Yvonne: ‘Kunnen jullie mij leren hoe ik de armbanden maak?’ Dat werd het begin van een gezamenlijk leerproces waarin vrouwen hun communicatie ontwikkelden en elkaar gingen opleiden. Iets ongekends in de traditionele hiërarchie van hun cultuur. Langzaam maar zeker veranderde dit project niet alleen hun werk, maar ook hun onderlinge dynamiek. Er ontstonden nieuwe vormen van samenwerking, vertrouwen en zelfbewustzijn.
Overleven in een land vol onrust
Wat begon als een bron van werk en groei, kreeg een zwaardere lading toen Mali verder wegzakte in geweld en onrust. De burgeroorlog maakte het voor veel vrouwen te gevaarlijk om hun huis te verlaten. Maar het armbandenproject bleef bestaan.
Juist in die omstandigheden werd het maken van armbanden meer dan werk. Het werd een manier om contact te houden met elkaar, om verbonden te blijven met de buitenwereld en om iets moois te maken te midden van alles wat stuk is. De vrouwen blijven armbanden maken, niet alleen voor inkomen, maar om te laten zien dat ze er zijn. Dat ze iets kunnen en dat ze iets bijdragen. Het geeft een gevoel van waardigheid, kracht, en betekenis.
Een onverwachte bijkomstigheid
Het maken van armbanden bleek ook een ingang naar diepere gesprekken. Yvonne geeft daarvan een mooi voorbeeld. Voor de binnenkant van de armbanden wordt de stof van afgedragen Afrikaanse rokken gebruikt. Die stof is zacht en soepel, in tegenstelling tot nieuwe Afrikaanse stoffen, die door de waxbehandeling stijf aanvoelen. Het verzamelen van oude rokken werd echter steeds lastiger. Het bleek namelijk dat vrouwen die stof ook gebruiken om maandverband van te maken.
Menstruatie is in de gemeenschap geen onderwerp waar openlijk over wordt gesproken. Toen Yvonne dit opmerkte, greep ze het aan om het gesprek over dit onderwerp op gang te brengen. Zoals altijd begon ze bij zichzelf, en vertelde hoe haar dochters hiermee omgingen. Zo ontstond er ruimte om iets te bespreken dat normaal verzwegen werd.
Vrouwen begonnen ervaringen uit te wisselen, stelden vragen aan elkaar en ontdekten nieuwe perspectieven. Uiteindelijk werden er alternatieven gevonden, zodat de stof voor de armbanden weer beschikbaar kwam. Een mooi voorbeeld van hoe samenwerking en betrokkenheid belangrijke onderwerpen bespreekbaar maken en het leven van vrouwen kan veranderen.
Een symbool van kracht
Deze armband is veel meer dan een sieraad. Er zit een boodschap in die vertelt dat kwetsbaarheid geen zwakte is, maar een bron van kracht. De vrouwen die deze armbanden maken, doen dat midden in een onzekere, soms gevaarlijke wereld. En ondanks dat creëren ze iets moois, iets duurzaams, en iets van onschatbare waarde.
Als je deze armband draagt, dan draag je hun verhaal. Je draagt iets dat met zorg, trots en moed is gemaakt. De kleuren en patronen symboliseren niet alleen schoonheid, maar ook doorzettingsvermogen en verandering. Dat is de boodschap die verborgen zit in deze armbanden, een boodschap van kwetsbaarheid en kracht.